1. Umysł, mózg i modele.


Poznacie prawdę i prawda was wyzwoli.
Jan 8:32

Umysł, mózg i modele, czyli jak zrozumieć umysł? | Kognitywistyka: skąd się wzięła? | Kognitywistyka: podstawowe problemy |

Szersze tło

Kognitywistyka jest syntezą wiedzy o umyśle, próbą zrozumienia człowieka wykorzystującą wiedzę pochodzącą z różnych źródeł.
Przede wszystkim składa się na nią:

Kilka uwag co do samego przedsięwzięcia

Poznaj samego siebie to aforyzm wyryty na frontonie świątyni Appolona w Delfach (przypisywany często Sokratesowi).
Wyzwanie dla filozofów i przywódców religijnych, sprowadza się do zrozumienia, jak działa Twój umysł?
Poznaj samego siebie = jak działa Twój umysł?
Zrozumienie umysłu == zrozumienie siebie.
Czy można jednak siebie nie rozumieć? A co to jest to "siebie"?

Poznaj = zmień; jaki chciałbyś być?
Mity, religie, kultura, formalna edukacja i wychowanie mają nas ukształtować.
W jakim kierunku zmierzamy? W jakim chcemy zmierzać?
Kognitywistyka powinna nam pomóc to odkryć.

Pomimo nawoływania do zrozumienia umysłu, czy nie mamy tu jakiegoś tabu?
O chorobach umysłowych (chorobach mózgu) staramy się zapomnieć (statystyki W. Brytanii: 20% kobiet i 15% mężczyzn cierpi z powodu chorób umysłowych) - w czym są gorsze od chorób wątroby?
Czemu mamy kawały o wariatach, a nie o chorych na serce? Przyczyny naszych zachowań nie dadzą się zrozumieć badając same mózgi, w tym przypadku więcej do powiedzenia ma filozofia, antropologia kultury lub literatura.

Podejrzenie: Nie chcemy zrozumieć umysłu, wiec mamy nadzieję, iż nigdy nie da się go zrozumieć.
Dlaczego? Odziedziczyliśmy błędny obraz natury ludzkiej, nasze myślenie i działanie oparte jest w znacznej mierze na mitach, które Pinker identyfikuje z wiarą w tabula rasa (nieuwarunkowaną swobodę rozwoju), szlachetnego dzikusa (wrodzoną dobroć natury ludzkiej) i wiarą w "ducha w maszynie".
Steven Pinker, Tabula Rasa, Spory o naturę ludzką. Gdańskie Wyd. Psychologiczne 2005.
Jordan Peterson, Maps of Meaning: The architecture of belief. Routledge 1999

Chociaż zrozumienie, jak działa mózg, nie pozwoli może w pełni zrozumieć umysłu, będzie to wielki krok we właściwym kierunku.

Wątpliwość pierwsza: czy umysł może zrozumieć sam siebie?


Wątpliwość druga: Skąd cokolwiek naprawdę możemy wiedzieć?


Wątpliwość trzecia: Mamy zalew pseudonaukowych teorii i terapii. Skąd wiemy, co jest prawdziwe lub skuteczne?


Wątpliwość czwarta: Czy wiemy co się w nas dzieje, gdy powstaje wrażenie "rozumiem"?


Piąte: Rozumieć, ale na jakim poziomie? Rola redukcji.


Szóste: Czego możemy się spodziewać po kognitywistyce?


Siódme: Kognitywistyka: podstawowe problemy.

Na tym wykładzie postaram się nakreślić szerokie tło, a potem skupić się głównie nad zagadnieniami związanymi z działaniem mózgu, ale warto pamiętać o szerszym kontekście.

Przykładowe pytania.

  1. Z czego wynikają ograniczenia w poznawaniu świata?
  2. Podaj przykłady pozornych wyjaśnień, które wydają się zadowalające i hamują zadawanie dalszych pytań.
  3. Czy umysł może zrozumieć sam siebie? Podaj argumenty za i przeciw.
  4. Co oznacza "zrozumieć"?
  5. Kto pierwszy wpadł na to, że mózg tworzy umysł?
  6. Jak to możliwe, by liczba większa dzielona przez mniejszą dała to samo co większa przez mniejszą? Dlaczego jest to dziwne?
  7. Dlaczego Leibniz miał problem ze zrozumieniem dzielenia liczb a my go nie mamy?
  8. Czy ilość może przejść w jakość, a jeśli tak to jak?
  9. Co według Kanta wynika z istnienia apriorycznych form poznania?
  10. Czy możliwy jest alternatywny język pozwalający na zdobywanie wiedzy? Jakiego rodzaju?
  11. Dlaczego nie wystarczy wiedzieć wszystkiego o mózgu by zrozumieć działanie umysłu?
  12. Podaj 3 przykłady wiedzy niepewnej i 3 przykłady wiedzy, w którą nie należy wątpić.
  13. Z czego wynikają ograniczenia w poznawaniu świata?
  14. Czego możemy się spodziewać po kognitywistyce?
  15. Jakie wnioski płyną z historii frenologii?
  16. Jakie założenia frenologii były błędne a jakie prawdziwe?
  17. Jak zdefiniowano umysł w sztucznej inteligencji?
  18. Czy twierdzenie Gödla stawia jakieś istotne ograniczenia dla zrozumienia umysłu? Dlaczego?
  19. Wymień 5 dziedzin stanowiących filary kognitywistyki.
  20. Na czym polega klasyczne podejście kognitywistyczne?
  21. W jakim sensie opracowanie modelu działania umysłu oznaczać będzie jego zrozumienie?
  22. Czy pytanie "dlaczego ja urodziłem się w Polsce, a nie w Chinach" ma sens? Wyjaśnij swój punkt widzenia.


Jak działa mózg - spis treści.

Polecam swoje linki na stronach Wiki na których zebrałem odnośniki do wszelkich zagadnień związanych z kognitywistyką i neuronaukami:
AI in Information Retrieval and Language Processing, AI & Machine Learning, Cognitive Architectures, Computational Intelligence, Cognitive Science - all aspects, Neuroscience and the Brain, General Science and its para, trans, religion and futurology fringes ..

Inne ciekawe strony: Being human. Towards a clearer view of human nature.

Literatura

Historia nauk kognitywnych:
G.A. Miller, The cognitive revolution: a historical perspective. TCS 7, 141-144, 2003

Podstawowe:

Rozrywkowe/pomocnicze:

Angielskojęzyczne:


Następny wykład | Moodle - Strony Wiki | W. Duch, Wstęp do kognitywistyki - spis treści | mapa wykładów.